{"id":407,"date":"2026-02-12T13:15:38","date_gmt":"2026-02-12T12:15:38","guid":{"rendered":"http:\/\/serwer120791.lh.pl\/autoinstalator\/serwer120791.lh.pl\/wordpress132032\/?p=407"},"modified":"2026-02-12T13:15:38","modified_gmt":"2026-02-12T12:15:38","slug":"agresywnosc-kotow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hissteria.pl\/?p=407","title":{"rendered":"Agresywno\u015b\u0107 kot\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n

Zastosowanie modelu EMRA do oceny, projektowania i monitorowania procesu terapii behawioralnej.<\/h2>\n\n\n\n

Autorzy: Andrzej K\u0142osi\u0144ski mgr, behawiorysta zwierz\u0119cy COAPE – Centre of Applied Pet Ethology (COAPE) PolskaBeata Leszczy\u0144ska mgr, behawiorysta zwierz\u0119cy COAPE – Centre of Applied Pet Ethology (COAPE) Polska<\/p>\n\n\n\n

Summary<\/h3>\n\n\n\n

Cat owners expect their cats to be a perfect, well suited to humans and affectionate pet. Cat aggression – usually rapid and serious – always influences human-cat bond provoking fear, uncertainty and insecurity. In our article we discuss cat aggression from the ethological perspective underlying its emotional background. According to the contemporary researches in the field of behavioral sciences, animals, especially mammals are highly emotional creatures and emotion play a crucial role in regulation of animal\u2019s behavior. That is why it necessary to understand the emotional backgroung when we make efforts to help cats and their owners to prevent or tackle aggressive behaviours. In the article we describe three emotional and motivational categories of cat aggression – predatory behavior, defensive behavior and offensive behavior. We analyse agression using EMRA model (emotional assessment, mood state assessment, reinforcement assessment and hedonic budget assessment) elaborated by the Centre of Applied Pet Ethology (COAPE) UK and show the significance of emotions  responsible for aggression both in understanding behavior and constructing treatment plan in behavioral therapy.
<\/p>\n\n\n\n

Key words<\/h1>\n\n\n\n

Cat aggression, cat behavior problems, treatment of cat aggression, aggression and emotions, behavioral medicine.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Przypadki agresywno\u015bci kot\u00f3w s\u0105 stosunkowo cz\u0119ste w praktyce behawioralnej. Agresywno\u015b\u0107 kot\u00f3w, czyli prezentowanie zachowa\u0144 agresywnych w nieodpowiednich (z punktu widzenia w\u0142a\u015bcicieli) sytuacjach i wobec nieodpowiednich obiekt\u00f3w, najcz\u0119\u015bciej domownik\u00f3w lub innych kot\u00f3w, jest, mo\u017cna powiedzie\u0107, podw\u00f3jnie trudna. Po pierwsze powa\u017cnie zak\u0142\u00f3ca relacje kota z domownikami, kt\u00f3rzy oczekuj\u0105 od swojego pupila ch\u0119ci bezpo\u015bredniego, fizycznego kontaktu z nim i \u017cywi\u0105 wobec pupila silne uczucia opieki i przywi\u0105zania. Po drugie, charakter kociej agresji – niemal natychmiastowy atak z wbiciem z\u0119b\u00f3w i pazur\u00f3w praktycznie bez sygna\u0142\u00f3w ostrzegawczych – stwarza niebezpiecze\u0144stwo powa\u017cnego zranienia, a na pewno boli. <\/p>\n\n\n\n

Poj\u0119cie agresji nie jest jednoznacznie zdefiniowane w naukach o zachowaniu. Obejmuje szereg zachowa\u0144, kt\u00f3rych powody mog\u0105 by\u0107 r\u00f3\u017cne, np. ch\u0119\u0107 zwi\u0119kszenia dystansu spo\u0142ecznego wobec obiektu agresji, obrony lub uzyskania dost\u0119pu do cennych zasob\u00f3w czy zdobycie po\u017cywienia w przypadku drapie\u017cnik\u00f3w. James O\u2019Heare definiuje agresj\u0119 jako \u201eatak, zamierzony atak lub gro\u017ab\u0119 ataku na innego osobnika\u201d (1). Definicja ta podkre\u015bla, \u017ce agresja jest zachowaniem \u017cywej istoty wobec innej \u017cywej istoty oraz \u017ce zachowanie to nie koniecznie musi wi\u0105za\u0107 si\u0119 z ch\u0119ci\u0105 wyrz\u0105dzenia krzywdy, a wi\u0119c tak\u017ce atak motywowany pop\u0119dem \u0142owieckim jest wed\u0142ug tej definicji agresj\u0105.

Zwierz\u0119ta s\u0105 ewolucyjnie i biologicznie przygotowane do zachowa\u0144 agresywnych, kt\u00f3re wyewoluowa\u0142y daj\u0105c im okre\u015blone korzy\u015bci i w konsekwencji umo\u017cliwiaj\u0105c sukces reprodukcyjny. Agresja s\u0142u\u017cy obronie w sytuacji zagro\u017cenia \u017cycia lub zdrowia, zdobyciu lepszych mo\u017cliwo\u015bci reprodukcyjnych, obronie potomstwa czy wa\u017cnych z punktu widzenia przetrwania zasob\u00f3w, takich jak po\u017cywienie czy terytorium – ma wi\u0119c z natury charakter adaptacyjny. Zwierz\u0119ta dziedzicz\u0105 w\u0142a\u015bciwe gatunkowo wzorce zachowa\u0144 agresywnych, jednak jak ka\u017cde inne zachowanie, agresja podlega procesom uczenia si\u0119 – zwierz\u0119 u\u017cywaj\u0105c taktyk ataku lub gro\u017cenia doskonali zachowanie na podstawie jego efekt\u00f3w (warunkowanie instrumentalne). <\/p>\n\n\n\n

Rys 1<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n


Na osi poziomej (wsch\u00f3d-zach\u00f3d) mo\u017cemy uszeregowa\u0107 emocje pomi\u0119dzy P+ (pozytywne wygaszanie – w \u015brodowisku pojawia si\u0119 co\u015b nieprzyjemnego), a R- (co\u015b nieprzyjemnego znika ze \u015brodowiska). Kiedy dajemy kotu klapsa lub na jego terytorium pojawia si\u0119 rywal (P+) jego emocje mog\u0105 nasila\u0107 si\u0119 od zaniepokojenia przez strach do przera\u017cenia. Kiedy za\u015b rywal oddali si\u0119 lub kot ucieknie od cz\u0142owieka, z kt\u00f3rym mia\u0142 z\u0142e do\u015bwiadczenie (R-), pojawia si\u0119 uczucie ulgi.<\/p>\n\n\n\n

Ten schemat emocji pokazuje tak\u017ce jeszcze co\u015b niezwykle istotnego – to w\u0142a\u015bnie emocje s\u0105 czynnikami wzmacniaj\u0105cymi zachowanie, sprawiaj\u0105cymi, \u017ce zwierz\u0119 uczy si\u0119 i powtarza zachowanie w podobnych okoliczno\u015bciach. Na przyk\u0142ad stosowanie pozytywnych wzmocnie\u0144 pierwotnych (jedzenie) i wt\u00f3rnych (komenda s\u0142owna) uruchamia pozytywne emocje i umo\u017cliwia nauczenie kota lub psa przywo\u0142ania. Na tej samej zasadzie uczucie ulgi stanowi silne wzmocnienie tak dla zachowa\u0144 l\u0119kowych jak i dla agresji. <\/p>\n\n\n\n

Agresja, jak to zosta\u0142o wcze\u015bniej powiedziane, nie jest stanem choroby, cho\u0107 czynniki chorobowe mog\u0105 j\u0105 nasila\u0107 lub w niekt\u00f3rych przypadkach wywo\u0142ywa\u0107. Jest naturalnym zachowaniem przystosowawczym potrzebnym do przetrwania, kt\u00f3re jest wyzwalane i regulowane przez emocje.  W niekt\u00f3rych jednak sytuacjach agresja nie zapewnia dobrego funkcjonowania, a jej prezentowanie jest podejmowane przez zwierz\u0119 jako jedyna mo\u017cliwa strategia poradzenia sobie z jak\u0105\u015b trudn\u0105 sytuacj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Wiemy wi\u0119c, \u017ce maj\u0105c do czynienia z agresj\u0105 kot\u00f3w czy jakichkolwiek innych zwierz\u0105t musimy bra\u0107 pod uwag\u0119 emocje, kt\u00f3re s\u0105 przyczyn\u0105 agresywnych zachowa\u0144. Celem jakichkolwiek oddzia\u0142ywa\u0144 terapeutycznych musi bowiem by\u0107 zmiana emocji lub umo\u017cliwienie ich ekspresji w spos\u00f3b inny ni\u017c poprzez zachowania agresywne.<\/p>\n\n\n\n

Kategorie motywacyjne i emocjonalne agresji u kot\u00f3w<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Skoro emocje reguluj\u0105 zachowanie musimy sobie zada\u0107 pytanie jakiego rodzaju emocje le\u017c\u0105 u pod\u0142o\u017ca zachowa\u0144 agresywnych kot\u00f3w. Bior\u0105c pod uwag\u0119 dwuwymiarowe kontinuum emocji wed\u0142ug Rollsa mo\u017cemy wyr\u00f3\u017cni\u0107 trzy kategorie emocjonalne kociej agresji:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Agresja motywowane pop\u0119dem \u0142owieckim bazuj\u0105ca na naturalnych wzorcach zachowania drapie\u017cnika zwi\u0105zanych ze zdobywaniem po\u017cywienia (wypatrywanie, podkradanie si\u0119, pogo\u0144, chwycenie, zabicie, zjedzenie). Zachowania \u0142owieckie s\u0105 nagradzane emocjami satysfakcji i\u00a0rado\u015bci (R+) i\u00a0s\u0105 prezentowane przez koty cz\u0119sto bez zwi\u0105zku ze zdobywaniem pokarmu b\u0119d\u0105c tak\u017ce elementami zabawy. S\u0105 motywowane frustracj\u0105 i\u00a0zwykle s\u0105 skuteczne w\u00a0sensie uzyskania wzmocnienia, dlatego s\u0105 odporne na niepowodzenia, a\u00a0ich taktyka jest modyfikowana i\u00a0doskonalona na podstawie rezultat\u00f3w. (Rys. 2)<\/li>\n\n\n\n
  2. Agresja motywowane strachem. Aby prze\u017cy\u0107 trzeba stawia\u0107 czo\u0142o zagro\u017ceniom, tak\u017ce zagro\u017ceniom ze strony innych przedstawicieli w\u0142asnego gatunku i\u00a0innych zwierz\u0105t. Strach jest bardzo pierwotn\u0105 ewolucyjnie emocj\u0105, kt\u00f3rej zadaniem jest mobilizacja organizmu i\u00a0uruchomienie jednej ze strategii przetrwania 5F (flight, fight, freeze, faint, flirt) –\u00a0ucieczki, walki, zastygni\u0119cia w\u00a0bezruchu, omdlenia lub za\u0142agodzenia. Strategie zachowania w\u00a0sytuacji zagro\u017cenia s\u0105 w\u0142a\u015bciwe gatunkowo, a\u00a0koty stosuj\u0105 zwykle ucieczk\u0119. Jednak\u017ce zachowanie w\u00a0sytuacji zagro\u017cenia podlega uczeniu si\u0119, wi\u0119c je\u015bli na przyk\u0142ad kot nie b\u0119dzie mia\u0142 mo\u017cliwo\u015bci ucieczki, a\u00a0walka oka\u017ce si\u0119 skuteczna, b\u0119dzie j\u0105 stosowa\u0142 w\u00a0podobnych okoliczno\u015bciach (co jest nierzadk\u0105 sytuacj\u0105 w\u00a0gabinetach weterynaryjnych). Agresja motywowana strachem jest zwykle nacechowana wysokim \u0142adunkiem emocjonalnym, a\u00a0przynosz\u0105c zwierz\u0119ciu natychmiastow\u0105 ulg\u0119 i\u00a0odsuni\u0119cie zagro\u017cenia jest potencjalnie uzale\u017cniaj\u0105ca. (Rys. 3)<\/li>\n\n\n\n
  3. Agresja ofensywna motywowana z\u0142o\u015bci\u0105. Celem tego zachowania jest utrzymanie, zdobycie lub rywalizacja o\u00a0cenne zasoby, takie jak terytorium, po\u017cywienie czy dost\u0119p do reprodukcji. Tu tak\u017ce strategie zachowania s\u0105 specyficzne gatunkowo i\u00a0doskonalone s\u0105 przez uczenie si\u0119. Agresja ofensywna dotyczy zw\u0142aszcza samc\u00f3w i\u00a0jest uruchamiana w\u00a0okresie dojrzewania, bowiem testosteron chroni zwierz\u0119 przed uczuciem l\u0119ku. Emocje zwi\u0105zane z\u00a0rywalizacj\u0105 oscyluj\u0105 mi\u0119dzy strachem i\u00a0uczuciem satysfakcji, s\u0105 wi\u0119c w\u00a0du\u017cej mierze pozytywne i\u00a0je\u015bli zachowanie jest skuteczne jest ono potencjalnie uzale\u017cniaj\u0105ce (zwierz\u0119 b\u0119dzie ch\u0119tnie powtarza\u0142o je w\u00a0podobnych sytuacjach) (Rys. 4)<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    Ocena emocji<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    Rysunek 3 obrazuje ocen\u0119 emocji Zosi wed\u0142ug modelu EMRA, w czasie kiedy prezentuje niepo\u017c\u0105dane zachowania. Napotkanie intruza budzi w kotce silny strach (ten punkt oznaczony jest na diagramie liter\u0105 A, kt\u00f3ry bardzo szybko przeradza si\u0119 w z\u0142o\u015b\u0107 blisk\u0105 w\u015bciek\u0142o\u015bci (punkt B). Tu nast\u0119puje zachowanie agresywne, atak na intruza, kt\u00f3ry znalaz\u0142 si\u0119 zbyt blisko, jego ucieczka, a w rezultacie uczucie ulgi (punkt C). Tak\u017ce ucieczka Zosi w spokojne miejsce po ataku wywo\u0142uje ulg\u0119.  Czasami na widok innych kot\u00f3w Zosia po prostu ucieka w bezpieczne dla siebie miejsce – emocje i ich zmian\u0119 w tej sytuacji obrazuje b\u0142\u0119kitna linia mi\u0119dzy punktem A i C.<\/p>\n\n\n\n

    Ocena wzmocnie\u0144<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    Wzmocnienia to wszelkie czynniki zewn\u0119trzne i wewn\u0119trzne, kt\u00f3re zgodnie z prawami uczenia si\u0119 utrzymuj\u0105 zachowanie (gdyby ich nie by\u0142o zachowanie nie pojawi\u0142oby si\u0119 i nie utrwali\u0142o). Takimi wzmocniem w omawianym przypadku s\u0105 ucieczka w bezpieczne miejsce oraz warczenie na pozosta\u0142ych domownik\u00f3w daj\u0105ce kotce poczucie ulgi w pierwszym przypadku poprzez przebywanie z dala od \u017ar\u00f3d\u0142a stresu, a w drugim przypadku wzmocnieniem jest to, \u017ce intruzi oddalaj\u0105 si\u0119 od miejsca, w kt\u00f3rym cho\u0107 przez chwil\u0119 mo\u017ce odzyska\u0107 r\u00f3wnowag\u0119 emocjonaln\u0105 (tak\u017ce ulga).<\/p>\n\n\n\n

    Literatura<\/h5>\n\n\n\n
      \n
    1. O\u2019Heare James –\u00a0Zachowania agresywne u\u00a0ps\u00f3w. Str. 63-78 Wyd.Galaktyka 2009<\/li>\n\n\n\n
    2. Rolls, E. A\u00a0– Theory of Emotion in Psychological Aspects of Relationships Between Emotion and Cognition, Lawrence Erlbaum Associates Publishers, Hove, London 1990.<\/li>\n\n\n\n
    3. LeDoux, J. –\u00a0The Emotional Brain, Simon and Schuster Inc., New York. Simon & Schuster 1998<\/li>\n\n\n\n
    4. Panksepp, J. –\u00a0Affective consciousness: Core emotional feelings in animals and humans. Consciousness and Cognition, Elsevier 2005<\/li>\n\n\n\n
    5. Materia\u0142y Kursu Dyplomowego CENTRE OF APPLIED PET ETHOLOGY cz.3, COAPE 2009<\/li>\n\n\n\n
    6. Ekman Paul, Davidson Richard J. (red.) –\u00a0Natura emocji. (s.50-53) GWP 1999<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n


      Artyku\u0142 opublikowano w Magazynie Weterynaryjnym vol. 19 nr 162’2010.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Zastosowanie modelu EMRA do oceny, projektowania i monitorowania procesu terapii behawioralnej. Autorzy: Andrzej K\u0142osi\u0144ski mgr, behawiorysta zwierz\u0119cy COAPE – Centre of Applied Pet Ethology (COAPE) PolskaBeata Leszczy\u0144ska mgr, behawiorysta zwierz\u0119cy COAPE – Centre of Applied Pet Ethology (COAPE) Polska Summary Cat owners expect their cats to be a perfect, well suited to humans and affectionate pet. Cat […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":408,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-407","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hissteria.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/407","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hissteria.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hissteria.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hissteria.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hissteria.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=407"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hissteria.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/407\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":411,"href":"https:\/\/hissteria.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/407\/revisions\/411"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hissteria.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/408"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hissteria.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=407"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hissteria.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=407"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hissteria.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=407"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}